Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Opocznie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 stycznia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Opocznie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Asesor sądowy Martyna Suplewska

Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Jaworska

po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2025 roku w Opocznie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C.

przeciwko (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. na rzecz powoda (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kwotę 1 270,83 zł (tysiąc dwieście siedemdziesiąt złotych osiemdziesiąt trzy grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty;

2.  zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. rzecz powoda (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kwotę 387 zł (trzysta osiemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Asesor sądowy Martyna Suplewska

Sygn. akt I C 189/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 4 kwietnia 2024 roku (data nadania) powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. wystąpił przeciwko pozwanemu (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. o zapłatę kwoty 1 270,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 20 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty. Nadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, iż dochodzona pozwem kwota pozostaje w związku z wypłatą części odszkodowania dotyczącą powstałych kosztów najmu pojazdu zastępczego oraz stanowi różnicę pomiędzy kwotą uznaną i zapłaconą przez ubezpieczyciela, a kosztami najmu wynikającymi z wystawionej przez powoda faktury VAT (...). (pozew k. 3-8)

Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 17 kwietnia 2024 roku Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu zasądzając na rzecz powoda (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kwotę 1 270,83 zł oraz koszty procesu. (nakaz zapłaty k. 26)

Sprzeciwem od nakazu zapłaty pozwany (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. zaskarżył powyższy nakaz oraz wniósł o oddalenie powództwa w całości i przyznanie kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zakwestionował zarówno czas jak i stawkę najmu pojazdu zastępczego. Zdaniem pozwanego czasu najmu pojazdu zastępczego na łączny okres 11 dni jest zawyżony i można go jedynie tłumaczyć opieszałością poszkodowanego. Natomiast za zasadny okres najmu pojazdu uznał 7 dni (2 dni – do czasu oględzin, 3 dni technologicznej naprawy, 2 dni wolne od pracy). Kwestionując stawkę najmu w wysokości 367,77 zł wskazał, iż wyrażał chęć bezgotówkowego niezwłocznego zorganizowania pojazdu zastępczego za stawkę 301 zł brutto za każdy dzień najmu, co potwierdza wiadomość e-mail z dnia 22 listopada 2023 roku oraz raport szkody z dnia 23 listopada 2023 roku podpisany przez poszkodowanego. (sprzeciw od nakazu zapłaty k. 30-33)

W piśmie procesowym z dnia 31 maja 2024 roku (data prezentaty) pełnomocnik powoda przyznał, iż pozwany przekazał poszkodowanemu informację o akceptowanych stawkach za najem auta zastępczego, w związku z czym strona powodowa dochodzi należności za pierwszy dzień najmu według rynkowej stawki stosowanej przez powoda, natomiast za dalszy okres według stawki wskazanej przez pozwanego. Okoliczność ta została zawarta w wystawionej z tytułu wynajmu faktury VAT, tym samym podniósł, iż zarzuty dotyczące stawki czynszu najmu są bezzasadne bowiem roszczenie uwzględnia propozycję pozwanego. (pismo procesowe k. 52-54)

W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie. (protokół rozprawy k. 77-78)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 16 listopada 2023 roku w O. przy ul. (...), doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ samochód marki A. (...) o nr rej. (...), stanowiący własność P. P.. Na miejsce zdarzenia nie była wzywana Policja, strony porozumiały się. W dacie szkody pojazd prowadziła żona poszkodowanego. Pojazd nie nadawał się do jazdy, miał uszkodzony zderzak i prawą lampę. (okoliczności niesporne, zeznania świadka P. P. k. 77v-78)

Sprawcę szkody łączyła w dacie zdarzenia umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych z (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. (okoliczności niesporne)

W dniu 21 listopada 2023 roku poszkodowany P. P. zawarł z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w C. umowę wynajmu pojazdu marki A. (...). Strony ustaliły dobową stawkę najmu na kwotę 299 złotych netto. Najem pojazdu zastępczego trwał od dnia 22 listopada 2023 roku do dnia 1 grudnia 2023 roku – łącznie 11 dni. W dniu 5 grudnia 2023 roku, za najem została wystawiona faktura nr (...) na kwotę łącznie 2 746,20 zł netto (3 377,83 brutto). Zgodnie z treścią faktury za pierwszy dzień najmu ustalono ostatecznie stawkę w wysokości 299 zł (367,77 zł brutto), a za pozostałe 10 dni stawkę w wysokości 244,72 zł netto (301 zł brutto). (umowa najmu k. 12, faktury k.13, pismo „wynajem pojazdu zastępczego” – płyta CD k. 47 )

Na mocy umowy cesji wierzytelności zawartej pomiędzy P. P. a (...) Sp. z o.o. z siedzibą w C., poszkodowany przelał na rzecz powoda swoją wierzytelność – prawo do zwrotu kosztów z tytułu usługi wynajmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą komunikacyjną likwidowaną przez E. Hestia (ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy przedmiotowej szkody) w pojeździe marki A. (...) o nr rej. (...) z dnia 16 listopada 2023 roku. (umowa cesji wierzytelności k. 11)

Oględziny pojazdu odbyły się w 2-3 dni po zgłoszeniu szkody. Na decyzję poszkodowany czekał około 2 dni. Następnego dnia po oględzinach przez rzeczoznawcę poszkodowany zaprowadził pojazd do warsztatu oraz to powód zajął się zakupem części do auta, gdyż chciał mieć pewność aby został naprawiony dobrze. Lakiernik potrzebował czas na wyschnięcie lakieru oraz spasowanie wszystkich elementów. Poszkodowany po znajomości załatwił lakiernika, gdyż czas oczekiwania na usługi na lakiernika był bardzo długi. Poszkodowany zadzwonił do firmy z prośbą o przedłużenie terminu najmu, gdyż nie otrzymał jeszcze samochodu z warsztatu. Od czasu zgłoszenia szkody do czasu odbioru pojazdu przez P. P. upłynęło 11 dni. Tyle trwały wszystkie czynności – oględziny, oczekiwanie na naprawę, lakier, części. Gdy poszkodowany oddal samochód do wypożyczalni, bezpośrednio po naprawie, następnego dnia pojechał wraz z żoną po naprawiony samochód.

Poszkodowany od razu po zgłoszeniu zdarzenia otrzymał telefon z wypożyczalni z propozycją najmu pojazdu zastępczego. Od ubezpieczyciela nie otrzymał takiego telefonu z propozycją najmu pojazdu oraz nie kontaktował się z ubezpieczycielem w tym zakresie. W dacie szkody poszkodowany nie dysponował innym pojazdem, którym mógłby jeździć. Pojazd zastępczy był potrzebny żonie poszkodowanego celem dojazdu do pracy, by odwieźć dzieci do szkody, ogólnie do celów prywatnych. Poszkodowany nie prowadzi działalności gospodarczej.

Poszkodowany P. P. zgłosił szkodę do ubezpieczyciela. Szkoda została zarejestrowana pod nr (...). Na skutek postepowania likwidacyjnego, decyzją z dnia 23 listopada 2023 roku poszkodowanemu przyznana została kwota 9 692,87 zł tytułem uszkodzenia pojazdu A. (...) o nr rej (...). (decyzja – płyta CD k. 47; potwierdzenie zarejestrowania szkody k. 38; treść wiadomości e-mail k. 38v-40)

Do raportu szkody z dnia 23 listopada 2023 roku została załączona ogólna informacja dotycząca możliwości najmu pojazdu zastępczego (raport szkody k. 41-42)

Pismem z dnia 5 listopada 2023 roku (...) Sp. z o.o. z siedzibą w C. skierował do (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. dokumenty niezbędne do rozliczenia bezgotówkowego najmu pojazdu zastępczego w kwocie 3 377,83 zł brutto. W ramach pisma wskazano dane szkody, informacje odnośnie wynajętego auta oraz harmonogram dni w czasie, których pojazd był najmowany. Ponadto w treści pisma wyszczególniono, iż najem obejmował okres od dnia 21.11.2023 roku do dnia 22.11.2023 roku za stawkę 299 zł netto/doba oraz za okres od dnia 22.22.2023 roku do dnia 1.12.2023 roku za stawkę 301 zł brutto/doba. (pismo „wynajem pojazdu zastępczego” – płyta CD k. 47)

Na mocy decyzji z dnia 5 grudnia 2023 roku ubezpieczyciel - (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. przyznało dopłatę do odszkodowania w wysokości 2 107 zł ustalonego w oparciu o fakturę VAT nr (...). Ubezpieczyciel zweryfikował przedłożoną fakturę uwzględniając 7 dni najmu pojazdu zastępczego po stawce 301 zł/ dobę (netto). (decyzja – płyta CD k. 47)

Pismem z dnia 24 stycznia 2024 roku pełnomocnik (...) Sp. z o.o. z siedzibą w C. skierował do (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. wezwanie do zapłaty kwoty 1 270,83 zł tytułem pozostałej niezapłaconej część kosztów najmu auta zastępczego – zakreślając termin płatności na 3 dni od daty otrzymania wezwania. (pismo k. 23)

Ubezpieczyciel w dniu 22-23 listopada 2023 roku, skierował do poszkodowanego informację o warunkach najmu pojazdu zastępczego w ramach ubezpieczenia, wskazując na stawkę 301 zł brutto za każdy dzień najmu. (okoliczność bezsporna)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, w tym związanych z udzielaną ochroną ubezpieczeniową oraz przebiegiem likwidacji szkody, jak również zeznań świadka P. P., przy czym tak zebrany materiał dowodowy nie był przedmiotem zastrzeżeń żadnej ze stron w toku procesu.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Na wstępie należy podkreślić, że na żadnym etapie postępowania nie była negowana zasada odpowiedzialności strony pozwanej, która opiera się o treść art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 822 § 4 k.c. Nadto pozwany wypłacił na rzecz poszkodowanego w toku postępowania likwidacyjnego kwotę 2 107 złotych, co winno zostać ocenione w kontekście art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Zgodnie z treścią art. 805 § 1 k.c. przez zawartą ze sprawcą kolizji umowę ubezpieczenia, pozwane Towarzystwo (...) zobowiązało się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w zamian za zapłatę przez ubezpieczającego umówionej składki. Stosownie do treści art. 821 k.c. ubezpieczenie to, jako dotyczące odpowiedzialności cywilnej, miało charakter ubezpieczenia majątkowego. Obowiązek zakładu ubezpieczeń obejmował w tym wypadku zapłatę określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający (art. 822 k.c.).

Na podstawie art. 822 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

Z mocy art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2214) z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest m.in. zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Ubezpieczeniem tym jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu (art. 35 ustawy).

Stosownie do art. 361 k.c. do poniesionej przez poszkodowanego szkody należy zaliczyć także koszty wynajęcia samochodu zastępczego dla poszkodowanego.

Odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej (art. 36 ust. 1 ustawy). Odpowiedzialność sprawcy kolizji drogowej, w następstwie której doszło do rozpatrywanej szkody wynika natomiast z art. 415 k.c. w związku z art. 436 § 2 k.c.

W przedmiotowej sprawie bezspornym było, że w dniu 16 listopada 2023 roku doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ należący do poszkodowanego P. P. pojazd marki A. (...) o nr rej. (...). Nie było sporu również i co do tego, że w związku z zawartą umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych ze sprawcą kolizji, pozwany ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą w majątku poszkodowanego, a na skutek przelewu wierzytelności – w majątku powoda. Osią sporu na gruncie niniejszej sprawy była ostatecznie wysokość należnego w związku ze szkodą z dnia 16 listopada 2023 roku odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego. Pozwany zarzucił, że przyjęta przez powoda wysokość stawki dobowej najmu pojazdu zastępczego była zawyżona jak również, że niecelowa i ekonomicznie nieuzasadnione było wynajęcie pojazdu według stawki wyższej niż zaproponowana przez ubezpieczyciela. Okres najmu pojazdu zastępczego również był przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu bowiem pozwany wskazał, iż okres 11 dni najmu nie mieści się w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą.

Zarzuty pozwanego okazały się niezasadne.

Dla ustalenia pojęcia szkody ubezpieczeniowej należy sięgnąć do odpowiednich regulacji zawartych w kodeksie cywilnym. Sięgając do ogólnych reguł odnoszących się do zakresu odszkodowania, w szczególności art. 361 k.c., odszkodowanie należy się w pełnym zakresie, ale jednocześnie nie może przewyższać poniesionej szkody. Samo określenie rozmiaru szkody nie przesądza jednak jeszcze o wysokości odszkodowania. Każdorazowo granice obowiązku naprawienia szkody wyznaczone są przez normalny związek przyczynowy między zdarzeniem wywołującym szkodę, a szkodą. Ponadto muszą być uwzględnione okoliczności ograniczające zasadę pełnego odszkodowania wynikające np. ze szczególnej regulacji prawnej w prawie ubezpieczeniowym. W każdym przypadku ocena czy określone koszty poniesione przez poszkodowanego w postępowaniu likwidacyjnym mieszczą się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego winna być dokonywana na podstawie konkretnych okoliczności sprawy, a w szczególności po dokonaniu oceny, czy poniesienie tego wydatku było obiektywnie uzasadnione i konieczne. Odszkodowanie zatem powinno ściśle odpowiadać wysokości szkody. Nie powinno być niższe od poniesionej szkody, by mogło w całości zrekompensować powstałą szkodę, ani też nie powinno być wyższe by nie stało się źródłem bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego. Na gruncie prawa cywilnego brak jest ustawowej definicji szkody. Powszechnie jednak w odniesieniu do art. 361 k.c. za szkodę przyjmuje się wszelki uszczerbek wyrażający się w różnicy pomiędzy stanem majątku poszkodowanego jaki istniał i mógłby istnieć w normalnej kolei rzeczy, a stanem, jaki powstał wskutek zdarzenia wywołującego zmianę. Ogólnie rzecz ujmując, jest to uszczerbek, który następuje w majątku poszkodowanego bez jego woli.

W konsekwencji odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje również celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego. Zakres obowiązku odszkodowawczego obejmuje co do zasady poniesione koszty najmu pojazdu zastępczego tego samego typu co uszkodzony, za czas niezbędny do naprawy albo zakupu nowego pojazdu (tak uchwała Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt III CZP 5/11, OSNC z 2012 r., nr 3, poz. 28).

Nie inaczej zatem jak szkodę majątkową w okolicznościach niniejszej sprawy należy zakwalifikować konieczność pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego. Bez wątpienia poszkodowany na skutek zdarzenia z dnia 16 listopada 2023 roku utracił możliwość korzystania z własnego uszkodzonego pojazdu. Poszkodowany może bowiem żądać zrekompensowania uszczerbku majątkowego polegającego na niemożliwości korzystania z uszkodzonego pojazdu. W jego ramach poszkodowany może żądać pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego za okres, w którym nie było możliwe korzystanie z pojazdu, który uległ uszkodzeniu – uzasadniony okres najmu. Długość okresu uzasadnionego najmu warunkowana jest lojalnym zachowaniem się poszkodowanego wobec ubezpieczyciela, a dobowa stawka najmu pojazdu zastępczego nie może przekraczać cen występujących na rynku lokalnym w miejscu, w którym użytkowany był uszkodzony pojazd.

W toku niniejszego postępowania pozwany konsekwentnie twierdził, że poszkodowanemu została przedstawiona oferta zorganizowania przez ubezpieczyciela najmu pojazdu zastępczego przy stawce niższej, niż zastosowana przez powoda, z której jednak poszkodowany nie skorzystał. Jednak pozwany zdaje się nie zauważać, iż przedłożona do akt szkody faktura VAT obejmowała w swej treści stawkę identyczną ze stawką proponowaną przez ubezpieczyciela tj. 301 zł, na którą to stawkę powołuje się w streści sprzeciwu od nakazu zapłaty sama strona pozwana. Jedynie pierwszy dzień najmu pojazdu opiewa na stawkę wyższą i jest to dzień poprzedzający ofertę złożoną przez ubezpieczyciela.

Zastosowana w umowie zawartej przez poszkodowanego z powodem stawka najmu jest identyczna ze stawką jaka została zaproponowana przez ubezpieczyciela. Jak już wyżej wskazano jedynie pierwszy dzień najmu (21 listopada 2023 roku) został policzony według wyżej kwoty, stosowanej przez powoda. Zaraz po uzyskaniu informacji odnośnie stawki proponowanej przez ubezpieczyciela, firma wynajmująca pojazd zastępczy zweryfikowała stosowaną przez siebie stawkę do stawki tej uznawanej przez ubezpieczyciela na poziomie 301 zł. Wobec przeslania przez ubezpieczyciela informacji odnośnie akceptowanej dobowej stawki w dniu 22-23 listopada 2023 roku, powód zweryfikował wysokość stosowanej przez siebie stawki najmu, uwzględniając w ramach faktury pierwszy dzień według stawki stosowanej w powodowej firmie tj. 21 listopada 2023 roku – 299 zł netto (367,77 zł) a pozostałe dni najmu według stawki 301 zł – tj. stawki stosowanej oraz wskazanej przez ubezpieczyciela. Na datę zawarci umowy najmu pojazdu zastępczego ze stroną powodową ubezpieczyciel nie przedstawił oferty najmu poszkodowanemu oraz taka oferta nie była mu znana. Jak wskazała sama strona pozwana informacja o stawkach oraz pierwsza propozycja najmu pojazdu u ubezpieczyciela pojawiła się w dniach 22-23 listopada 2023 roku, natomiast umowa najmu pojazdu zastępczego ze stroną powodową poszkodowany zawarł w dniu 21 listopada 2023 roku. Brak tym samym podstaw do kwestionowania wysokości kosztów najmu wynikających z faktury VAT opierając się na twierdzeniach, iż stawka była zawyżona.

Jedynie dla porządku należy zaznaczyć, że co do zasady, to od wyboru poszkodowanego zależy, czy naprawienie szkody nastąpi przez przywrócenie stanu poprzedniego, czy przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej (art. 363 § 1 k.c.). Oznacza to, że podmiot odpowiedzialny za naprawę szkody nie może poszkodowanemu narzucić sposobu naprawienia szkody, a nadto, jeśli chodzi o ubezpieczyciela ponoszącego odpowiedzialność w związku z zawarciem umowy odpowiedzialności cywilnej – wyłącznym sposobem naprawienia szkody jest odszkodowanie pieniężne (art. 822 § 1 k.c., zob. uzasadnienie postanowienia składu 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2012 roku, III CZP 85/11, OSNC z 2013r. nr 3 poz. 37). Prowadzi to do konstatacji, że samo zaoferowanie pojazdu zastępczego poszkodowanemu i nieskorzystanie z tej oferty przez poszkodowanego nie wyłącza odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń za zapłatę odszkodowania. Nie oznacza to jednak, że takie zachowanie poszkodowanego nie ma wpływu na ustalenie wysokości odszkodowania (rozmiaru szkody). Należy bowiem zauważyć, że wedle treści przepisu art. 354 § 2 k.c. wierzyciel powinien współdziałać z dłużnikiem przy wykonaniu zobowiązania zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. Naruszenie tej zasady (zasady lojalności wierzyciela względem dłużnika) skutkuje uznaniem, że wierzyciel przyczynił się do zwiększenia rozmiarów szkody, a w konsekwencji – zmniejszeniem obowiązku naprawienia szkody (art. 362 k.c.). Prowadzi to do wniosku, że o ile zaoferowanie przez ubezpieczyciela pojazdu zastępczego nie wyłącza jego obowiązku naprawienia szkody w pieniądzu, to już nieskorzystanie z tej oferty przez poszkodowanego i skorzystanie z oferty innego podmiotu, może skutkować uznaniem, że ubezpieczyciel będzie odpowiedzialny naprawić szkodę jedynie do wysokości kosztów, które byłby obowiązany ponieść, gdyby poszkodowany skorzystał z jego oferty.

Powyższy pogląd znalazł aprobatę Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 r. (III CZP 20/17, OSNC 2018 nr 6, poz. 56).

Jak wskazano w uzasadnieniu ww. uchwały, jeżeli ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu - we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów - skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu), zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te - w zakresie nadwyżki - będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za "celowe i ekonomicznie uzasadnione". Tylko wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, które znacznie przekraczają koszty obowiązujące na danym rynku lokalnym lub koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu nie są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (vide - uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017r., III CZP 20/17, OSNC 2018 nr 6, poz. 56).

Na poszkodowanym nie ciąży przy tym obowiązek poszukiwania sprzedawców oferujących swoje usługi najtaniej. Tylko w przypadku wykazania przez zakład ubezpieczeń nielojalnego postępowania, naruszającego obowiązujące wierzyciela - na podstawie art. 354 k.c. - wymogi współpracy z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania, można wierzycielowi postawić zarzut powiększenia rozmiarów szkody poprzez wybranie oferty z cenami wyższymi niż obowiązujące na danym rynku lokalnym i zlecić stosowną weryfikację wysokości odszkodowania (vide - wyrok SN z 25.04.2002r., I CKN 1466/99).

W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z tego typu przypadkiem bowiem najem pojazdu zastępczego odbył się po stawce stosowanej i akceptowalnej przez stronę pozwaną. Zastosowanie wyższej stawki za pierwszy dzień najmu wynikało natomiast z pozyskania informacji o stawkach akceptowanych przez ubezpieczyciela w dniu 22-23 listopada 2023 roku tj. dzień po zamarciu umowy najmu pojazdu zastępczego ze stroną powodową, gdzie najem rozpoczął się już od dnia 21 listopada 2023 roku.

W ocenie tut. Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, iż poszkodowany w jakikolwiek sposób przyczynił się do zwiększenia rozmiaru szkody poprzez nieskorzystanie z oferty ubezpieczyciela.

Zważyć w tym miejscu należy, iż strona pozwana nie przejawiła żadnej inicjatywy dowodowej w zakresie w jakim kwestionowała stawkę najmu pojazdu zastępczego zastosowaną przez pozwanego za pierwszy dzień najmu. Z przedłożonych przez powoda wydruków innych wypożyczalni pojazdów zastępczych, nie wynika aby zastosowana stawka odbiega od tych stosowanych przez inne firmy znajdujące się na rynku.

Sąd uwzględnił również jako uzasadniony łączny czas korzystania z pojazdu zastępczego jako 11 dni. Przedmiotowy okres obejmował czas oczekiwania na oględziny pojazdu, oczekiwania na części, naprawę pojazdu oraz usługę lakiernika, która jak wskazał świadek zorganizowana została z jego inicjatywy „po znajomości” w szybszym terminie. Przedmiotowy okres najmu należało uznać za niezbędny oraz ekonomicznie uzasadniony. Poszkodowany zaraz po uzyskaniu informacji o naprawie pojazdu zwrócił pojazd najmowany oraz odebrał swój pojazd od mechanika.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego trudno szukać legitymacji dla praktyki uznającej odpowiedzialność m.in. tylko za określony czas postępowania likwidacyjnego (od dnia zgłoszenia szkody do dnia oględzin uszkodzonego pojazdu) i tylko za technologiczny czas naprawy.

Poszkodowany ma prawo wynająć, a następnie żądać zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego przez czas, w którym nie mógł korzystać z pojazdu uszkodzonego. W wypadku szkody częściowej, okresem tym jest zasadniczo czas dokonywania naprawy oraz okres poprzedzający, w którym poszkodowany nie mógł korzystać z pojazdu. W sytuacji zaistnienia szkody częściowej za właściwy okres, za który przysługuje poszkodowanemu zwrot kosztów pojazdu zastępczego należy uznać czas rzeczywistej naprawy z uwzględnieniem elementów procesu likwidacji szkody (oczekiwania na oględziny, oczekiwania na ponowne oględziny, uzgodnień poszkodowanego z ubezpieczycielem co zakresu naprawy).

Łączny okres, za który można żądać zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego można podzielić na pewne przedziały czasowe. Pierwszym z nich jest okres od dnia wypadku do dnia zgłoszenia szkody ubezpieczycielowi. Zgłoszenie powinno nastąpić bez nieuzasadnionej zwłoki.

Kolejnym jest okres od chwili zgłoszenia szkody do chwili otrzymania przez poszkodowanego (lub ewentualnie upoważniony przez niego warsztat) protokołu oględzin lub kalkulacji kosztów naprawy. Długość tego okresu zależy w przeważającej mierze od ubezpieczyciela, gdyż to jego przedstawiciel przeprowadza oględziny.

Następnie mamy do czynienia z okresem uzgodnień stron odnoszący się do zakresu i kosztów naprawy. Z reguły kalkulacja kosztów naprawy podlega weryfikacji przez poszkodowanego, a w praktyce przez działający na jego rzecz warsztat samochodowy, który z reguły sporządza własny kosztorys podlegający akceptacji ubezpieczyciela. Niekiedy w takich sytuacjach konieczne jest dokonanie przez przedstawiciela ubezpieczyciela ponownych oględzin pojazdu. Należy przy tym założyć, że poszkodowany nie jest zobowiązany do wykładania z góry własnych środków finansowych na dokonanie naprawy, nie mając pewności, że otrzyma ich zwrot od ubezpieczyciela, więc oczekiwanie na jego stanowisko jest uzasadnione (wyrok Sądu Najwyższego z 26.11.2002 r., V CKN 1397/00, LEX nr 77057).

Czynnikiem wpływającym na czas naprawy rzeczywistej jest tzw. czas naprawy technologicznej, czyli idealny czas naprawy ustalony w oparciu o technologię producenta pojazdu. Rzeczywisty czas naprawy jest zawsze dłuższy od czasu technologicznego, gdyż uwzględnia różnego rodzaju czynniki związane z organizacją pracy zakładu naprawczego. Na określenie rzeczywistego czasu naprawy wpływ mają takie czynniki, jak konieczność oczekiwania na zamówione części zamienne, przerwy w pracy zakładu naprawczego wynikające np. z rozkładu dni wolnych od pracy czy też obłożenie innymi zleceniami.

Poszkodowanemu przysługuje więc zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego za okres, od dnia jego wynajęcia w związku ze szkodą do dnia naprawy uszkodzonego pojazdu. Oczywiście, jeżeli po naprawie i odbiorze pojazdu, z uwagi na zakres uszkodzeń, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych badań technicznych, to również czas ich przeprowadzenia mieści się w zakresie odpowiedzialności. Ograniczanie okresu, za który przysługuje refundacja kosztów najmu samochodu zastępczego poprzez oparcie metodyki kompensacji o tzw. technologiczny czas naprawy, nie tylko nie realizuje zasady pełnego odszkodowania, ale również naraża poszkodowanych na poniesienie dodatkowych wydatków, które nie wystąpiłyby, gdyby im nie została wyrządzona szkoda (uchwała z dnia 15 lutego 2019 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt III CZP 84/18, OSNC 2020, nr 1, poz. 6.; T. Szanciło, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17.11.2011 r., III CZP 5/11, s. 16; T. Szanciło, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17.11.2011 r., III CZP 5/11, s. 16)

Mając powyższe na uwadze, uzasadnione wydaje się przyjęcie generalnego założenia, zgodnie z którym sprawca wypadku i jego ubezpieczyciel powinni ponosić odpowiedzialność za koszty najmu pojazdu zastępczego w rzeczywistym czasie, w którym poszkodowany nie mógł korzystać z uszkodzonego pojazdu, z wyjątkiem jedynie sytuacji, gdy do przedłużenia tego okresu doszło z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi poszkodowany. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Sąd nie dostrzegł w tym zakresie żadnych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem przedmiotowego okresu naprawy za nadmierny bądź w sposób nieuzasadniony przedłużony.

Reasumując podkreślić należy, iż twierdzenia strony pozwanej w zakresie w jakim kwestionowany był okres naprawy pojazdu jak i wysokość dobowej stawki najmu stanowiły w swej istocie niczym nie poparte oraz gołosłowne zaprzeczenie wskazanych przez stronę powodową okoliczności mające na celu jedynie obronę swoje stanowiska. O ile pozwany nie zgadzał się czy to z wysokością stawki najmu czy też ogólnie z czasem trwania najmu, to powinien był wykazać, że stawka była zawyżona, a najem zbyt długotrwały. Pozwany w tym zakresie ograniczył się jedynie do gołosłownych twierdzeń. Ponadto pozwany, choć to na nim spoczywał ciężar dowodu, nie wykazał w powyżej wskazanym zakresie inicjatywy dowodowej stosownie do treści art. 6 k.c. Wręcz przeciwnie to powód potwierdził zasadność swoich twierdzeń wykazując inicjatywę dowodową.

W konsekwencji odszkodowanie winno odpowiadać wysokości kosztów najmu wynikających z faktury tj. kwocie 3 377,83 zł. W postępowaniu likwidacyjnym pozwany wypłacił kwotę 2107 zł, zatem żądanie zasądzenia dalszej kwoty 1 270,83 zł należało uwzględnić.

Stosownie do treści art.455 k.c. roszczenie wierzyciela wobec dłużnika staje się wymagalne wraz z nadejściem terminu do spełnienia świadczenia.

Rozstrzygnięcie w zakresie odsetek Sąd oparł na treści art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym wierzyciel ma prawo żądać odsetek w przypadku, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. Należało również uwzględnić dyspozycję art. 14 ust. 1 ustawy o Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym, zgodnie z którym zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie.

Zgodnie z art. 817 § 1 k.c. zakład ubezpieczeń obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie dni trzydziestu od dnia otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe (§ 2 art.817 k.c.).

W przedmiotowej sprawie powód wezwał pozwanego do zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego pismem z dnia 5 listopada 2023 roku. Decyzję w zakresie w wypłaty kosztów najmu pojazdu zastępczego została podjęta w dniu 5 grudnia 2023 roku. Faktura natomiast obejmowała termin płatności na dzień 19 grudnia 2023 roku. Zatem żądanie zasądzenia odsetek od 20 grudnia należało uznać za w pełni uzasadnione.

O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., jako że powód wygrał sprawę w całości co do roszczenia głównego, kształtującego wartość przedmiotu sporu w światle art. 20 k.p.c.

Na kwotę 387 zł zasądzoną z tego tytułu na rzecz powoda w związku z art. 98 § 3 i art. 99 k.p.c. złożyły się: opłata od pozwu – 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 270 zł (stosownie do § 2 pkt 2 w związku z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Asesor sądowy Martyna Suplewska

ZARZĄDZENIE

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego zgodnie z wnioskiem.

O., dnia 17 lutego 2025 roku

Asesor sądowy Martyna Suplewska