Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Opocznie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 kwietnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Opocznie I Wydział Cywilny

w następującym składzie:

Przewodniczący: Asesor sądowy M. S.

Protokolant: p.o. stażysty D. K.

po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 roku w Opocznie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C.

przeciwko Towarzystwu (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kwotę 373,77 zł (trzysta siedemdziesiąt trzy złote siedemdziesiąt siedem groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 października 2023 roku;

2.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3.  zasądza od powoda (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na rzecz pozwanego Towarzystwa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 1 518,81 zł (tysiąc pięćset osiemnaście złotych osiemdziesiąt jeden groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Asesor sądowy M. S.

Sygn. akt I C 255/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 21 maja 2024 roku (data nadania) powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C., wystąpił przeciwko pozwanemu Towarzystwu (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 5 293,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 11 października 2023 roku do dnia zapłaty. Nadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, iż dochodzona pozwem kwota pozostaje w związku decyzją ubezpieczyciela o wypłacie odszkodowania dotyczącej powstałych kosztów najmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą, która miała miejsce 8 sierpnia 2023 roku (5 640 zł= 21 dni x 260 zł), z którą to decyzją strona powodową się nie zgadza, wobec wystawionej przez powoda faktury VAT (...). Ponadto wskazał, iż pozwany przekazał poszkodowanemu informację o akceptowanych stawkach za wynajem auta zastępczego w dniu 11 sierpnia 2023 roku w związku z czym strona powodowa dochodzi należności za najem auta zastępczego za pierwszy dzień najmu według rynkowej stawki stosowanej przez powoda, natomiast dalszy okres według stawki wskazanej przez pozwanego. Zmiana stawek zgodnie z informacją została zastosowana przez powoda na fakturze VAT. (pozew k. 3-8)

Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 18 czerwca 2024 roku Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu zasądzając na rzecz powoda (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kwotę 5 293,77 zł oraz koszty procesu. (nakaz zapłaty k. 27)

Sprzeciwem od nakazu zapłaty pozwany Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zaskarżył powyższy nakaz oraz wniósł o oddalenie powództwa w całości i przyznanie kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zakwestionował zarówno czas (40 dni) jak i stawkę najmu pojazdu zastępczego zastosowaną przez stronę powodową. Zdaniem pozwanego pozostały okres najmu pojazdu zastępczego poza tym uznanym przez ubezpieczyciela (21 dni) jest niezasadny, ponieważ okres najmu wiąże się z konkretnym przedziałem czasowym adekwatnym do zakresu uszkodzeń i niezbędnym na dokonanie naprawy pojazdu. W ocenie strony pozwanej uznany okres najmu pozwalał na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody a pozostały jest niezasadny, ponieważ poszkodowany powinien niezwłocznie przystąpić do naprawy pojazdu.

Pozwany wskazał, iż dokonano weryfikacji stawki dobowej czynszu najmu do stawek stosowanych przez podmioty współpracujące z (...) S.A. tj. do stawki 260 zł brutto/doba oraz podniósł, iż w dniu 11 sierpnia 2023 roku zaproponował poszkodowanemu możliwość skorzystania z wypożyczalni współpracującej a w związku ze skorzystaniem przez poszkodowanego z innej, droższej oferty, pozostały koszt najmu został uznany za bezzasadny i nie mieszczący się w definicji normalnego następstwa szkody. Jednocześnie w dalszej treści uzasadnienia pozwany wskazał, iż informował poszkodowanego, że nie zwróci kosztów najmu przewyższających stawkę 450 zł/doba brutto. (sprzeciw od nakazu zapłaty k. 30-33)

W piśmie procesowym z dnia 31 maja 2024 roku (data prezentaty) pełnomocnik powoda przyznał, iż pozwany przekazał poszkodowanemu informację o akceptowanych stawkach za najem auta zastępczego w dniu 11 sierpnia 2023 roku, w związku z czym strona powodowa dochodzi należności za pierwszy dzień najmu według rynkowej stawki stosowanej przez powoda, natomiast za dalszy okres według stawki wskazanej przez pozwanego. Okoliczność ta została zawarta w wystawionej z tytułu wynajmu faktury VAT, tym samym podniósł, iż zarzuty dotyczące stawki czynszu najmu są bezzasadne bowiem roszczenie uwzględnia propozycję pozwanego. (pismo procesowe k. 52-54)

W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie. (pismo pełnomocnika powoda k. 39-40; protokoły rozprawy k. 47-47v, k. 61-61v, k. 64-65, k. 71-72)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 8 sierpnia 2023 roku w Ż., doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ samochód marki B. (...) o nr rej. (...), stanowiący własność A. H.. Pojazd był zarejestrowany za granicą. Poszkodowany R. H. A. na stałe zamieszkuje Anglii, pracuje jako specjalista radiolog w Szpitalu w A.. Zdarzenie drogowe miało miejsce podczas jego wizyty w Polsce. Uczestnicy zdarzenia spisali oświadczenie, na miejsce nie była wzywana Policja. Na skutek kolizji pojazd nie nadawał się do dalszej jazdy. Doszło do uszkodzenia tylnych części pojazdu w postaci m.in.: skrzywienie lewej felgi, przesunięcia koła, porysowania i wgniecenia zderzaka, porysowania pasa ora listwy nadkola. (dokument zgłoszenia szkody – płyta CD k. 35; zeznania świadka R. H. A. k. 71-72)

Sprawcę szkody łączyła w dacie zdarzenia umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych z Towarzystwem (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.. (okoliczności niesporne)

W czynnościach związanych z załatwieniem formalności w zakresie naprawy pojazdu oraz najmu pojazdu zastępczego poszkodowanemu pomagał jego szwagier. Uszkodzony pojazd następnego dnia po zdarzeniu został odholowany do K. celem naprawy. Poszkodowany R. H. A. zdecydował się na najem pojazdu zastępczego, ponieważ był mu on niezbędny do poruszania się po Polsce i w czasie pobytu w Polsce. Podczas rozmowy z pracownikiem WARTY informował, iż potrzebuje pojazd zastępczy. (zeznania świadka R. H. A. k. 71-72)

W dniu 10 sierpnia 2023 roku doszło do zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela. Szkoda została zarejestrowana pod nr (...)-01. (zgłoszenie szkody)

W treści pisma ubezpieczyciela z dnia 11 sierpnia 2023 roku udzielona została informacja, iż dla klasy pojazdu poszkodowanego, koszt najmu jaki zostanie zaakceptowany to kwota 450 zł brutto. Ponadto wskazano, iż ubezpieczyciel zaakceptuje okres najmu jako czas niezbędny do naprawy pojazdu lub zakupu innego pojazdu, oraz pokryje pełne, celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty najmu pojazdu zastępczego po otrzymaniu faktury i umowy najmu, jeśli ubezpieczyciel przyjmie odpowiedzialność za szkodę. Ponadto w dalszej treści pisma wskazana została informacja, iż jeśli poszkodowany wynajmie pojazd zastępczy samodzielnie, za wyższą stawkę to nie zostaną uznane przez ubezpieczyciela wyższe koszty niż te, które by ubezpieczyciel poniósł, gdyby poszkodowany skorzystał z pojazdu zastępczego z wypożyczalni, z którą współpracuje. (zgłoszenie szkody, pismo z dnia 11 sierpnia 2023 roku – płyta CD k. 35)

W dniu 10 sierpnia 2023 roku poszkodowany R. H. A. zawarł z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w C. umowę wynajmu pojazdu zastępczego. Strony ustaliły dobową stawkę najmu na kwotę 499 złotych netto. Najem pojazdu zastępczego trwał od dnia 10 sierpnia 2023 roku do dnia 18 września 2023 roku – łącznie 40 dni. (umowa najmu k. 14, faktury k.14; protokół zdawczo – odbiorczy – płyta CD k. 35)

Na mocy umowy cesji wierzytelności zawartej pomiędzy R. H. A. a (...) Sp. z o.o. z siedzibą w C., poszkodowany przelał na rzecz powoda swoją wierzytelność – prawo do zwrotu kosztów z tytułu usługi wynajmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą komunikacyjną likwidowaną przez WARTA (ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy przedmiotowej szkody) w pojeździe marki B. (...) o nr rej. (...) z dnia 8 sierpnia 2023 roku. (umowa cesji wierzytelności k. 12)

W dniu 26 września 2023 roku, za najem została wystawiona faktura nr (...) na kwotę łącznie 18 164,07 zł brutto . Zgodnie z treścią faktury za pierwszy dzień najmu ustalono ostatecznie stawkę w wysokości 499 zł netto (613,77 zł brutto), a za pozostałe 39 dni stawkę w wysokości 365,86 zł netto (499 zł brutto), zgodnie z informacją wskazaną przez ubezpieczyciela w ramach pisma z dnia 11 sierpnia 2023 roku. (faktura k.14, pismo z dnia 11 sierpnia 2023– płyta CD k. 35)

Pojazd B. (...) należący do R. H. A., trafił do naprawy z początkiem sierpnia. Pojazd został dostarczony od Serwisu na lawecie. Następnie wypełniono wszystkie dokumenty a dalszej kolejności wzywano rzeczoznawcę z towarzystwa ubezpieczeniowego celem oględzin. Po przeprowadzaniu oględzin i wykonaniu kosztorysu wysyłany jest on do akceptacji. Serwis czeka na akceptację i po otrzymaniu tej akceptacji można zamówić części do naprawy. W momencie otrzymania wszystkich części Serwis przechodzi do naprawy. Części do pojazdu marki B. znajdują się w Polski albo zachodzi konieczność ich sprowadzenia z Niemiec, wtedy okres oczekiwania to ok. 5 dni roboczych od daty zamówienia . Kiedy cześć jest niedostępna sporządzany zostaje wniosek z jej niedostępności. Serwis otrzymuje informację z B. kiedy otrzyma tę część. W zależności od tego jaka to jest część Serwis czeka na jej nadesłanie. W przypadku pojazdu poszkodowanego była niedostępna felga. W oczekiwania na felgę naprawiane były inne uszkodzenia. Felga była konieczna aby naprawić przedmiotowy pojazd, ponieważ warsztat nie mógł wypuścić pojazdu na tej samej feldze. Weryfikacja samego kosztorysu dotarła do Serwisu dnia 23 sierpnia i w tym dniu zostały zamówione części. Felga została dostarczona 5 września 2023 roku. Po dostarczeniu części to nie jest ten dzień wydania pojazdu, ponieważ Serwis sprawdza czy wszystko jest w porządku. Po otrzymaniu felgi przeprowadzono zbieżność pojazdu, sprawdzenie wszystkich błędów i czy auto jest bezpieczne. Około jednego lub dwóch dni po szkodzie auto mogło być dostarczone do serwisu i przebywało tam do daty wystawienia faktury. Przedmiotowe auto było wyeliminowane z ruchu, uszkodzone były elementy zawieszenia. W przypadku przedmiotowego auta części były trudne do naprawy ze względu na rok produkcji. Naprawa była zgodnie z otrzymanymi częściami. Dni organizacyjne to jest przygotowanie auta do wydania oraz wystawienie faktury. Po naprawie samochodu trzeba przeprowadzić testy drogowe, sprawdzić samochód pod względem technicznym i umycie samochodu. Całość może trwać 2-3 dni. (zeznania świadka B. T. k. 64-65)

Poszkodowany R. H. A. korzystał z pojazdu zastępczego przez okres około 14 dni, tj. do dnia 20 sierpnia 2023 roku, ponieważ tego dnia wrócił do Anglii wraz z całą rodziną oraz następnie po przylocie z Anglii celem odbioru naprawionego pojazdu. Poszkodowany poinformował firmę od której wynajmował pojazd zastępczy, iż na datę powrotu do Anglii jego pojazd nie został naprawiony. Poszkodowany poinformował wynajmującego, iż pojazd w tym czasie nie będzie mu potrzebny i może go zwrócić. W odpowiedzi na tą informację pracownik firmy poinformował poszkodowanego aby ten w dalszym ciągu trzymał auto, ponieważ będzie mu potrzebne aż wróci z Anglii. W wyniku takiej odpowiedzi poszkodowany zabezpieczył auto pozostawiając je na strzeżonym parkingu na lotnisku na okres oczekiwania na naprawę i powrotu do Anglii. Podczas gdy poszkodowany przebywał w Anglii, otrzymał informację drogą e-mail w dniu 13 września 2023 roku, że pojazd został naprawiony. Poszkodowany po uzyskaniu urlopu wrócił do Polski dnia 25 września 2023 roku. Po powrocie do Polski podjął niezbędne czynności i zwrócił pojazd zastępczy wypełniając wszystkie formalności oraz następnie wrócił spowrotem do Anglii. Poszkodowany przez cały okres korzystał z pojazdu zastępczego około dwóch tygodni łącznie gdy przebywał w Polsce, resztę czasu pojazd stał nieużytkowany na parkingu lotniska. Poszkodowany nie oddał pojazdu na czas gdy wyleciał do Anglii, ponieważ pracownik firmy wynajmującej poinformował, iż ten może trzymać auto. Wydatki związane z pozostawieniem pojazdu na parkingu poniósł poszkodowany i nie zostały mu one zwrócone przez firmę wynajmującą pojazd. (zeznania świadka R. H. A. k. 71-72)

Pismem z dnia 26 września 2023 roku (...) Sp. z o.o. z siedzibą w C. skierował do Towarzystwa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., dokumenty niezbędne do rozliczenia bezgotówkowego najmu pojazdu zastępczego w kwocie 18 164,07 zł brutto. W ramach pisma wskazano dane szkody, informacje odnośnie wynajętego auta oraz harmonogram dni w czasie, których pojazd był najmowany. Ponadto w treści pisma wyszczególniono, iż najem obejmował okres 40 dni - za stawkę 499 zł netto/doba (613,77 zł – w zakresie pierwszego dnia oraz za dalszy okres 39 dni - stawkę 450 zł brutto/doba. (pismo „wynajem pojazdu zastępczego” – płyta CD k. 35)

Na mocy decyzji z dnia 6 października 2023 roku ubezpieczyciel - Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., przyznało odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego w wysokości 5 460 zł ustaloną w oparciu o fakturę VAT nr (...). Ubezpieczyciel zweryfikował przedłożoną fakturę uwzględniając 21 dni najmu pojazdu zastępczego po stawce 260 zł/ dobę. (decyzja – płyta CD k. 35)

Pismem z dnia 17 stycznia 2024 roku pełnomocnik (...) Sp. z o.o. z siedzibą w C. skierował do Towarzystwa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wezwanie do zapłaty kwoty 12 524,07 zł tytułem pozostałej niezapłaconej część kosztów najmu auta zastępczego. Decyzja nie uległa zmianie. (pismo k. 24)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, w tym związanych z udzielaną ochroną ubezpieczeniową oraz przebiegiem likwidacji szkody, jak również zeznań świadków R. H. A. i B. T., przy czym tak zebrany materiał dowodowy nie był przedmiotem zastrzeżeń żadnej ze stron w toku procesu.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Na wstępie należy podkreślić, że na żadnym etapie postępowania nie była negowana zasada odpowiedzialności strony pozwanej, która opiera się o treść art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 822 § 4 k.c. Nadto pozwany wypłacił na rzecz poszkodowanego w toku postępowania likwidacyjnego kwotę 5 460 złotych, co winno zostać ocenione w kontekście art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Zgodnie z treścią art. 805 § 1 k.c. przez zawartą ze sprawcą kolizji umowę ubezpieczenia, pozwane Towarzystwo (...) zobowiązało się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w zamian za zapłatę przez ubezpieczającego umówionej składki. Stosownie do treści art. 821 k.c. ubezpieczenie to, jako dotyczące odpowiedzialności cywilnej, miało charakter ubezpieczenia majątkowego. Obowiązek zakładu ubezpieczeń obejmował w tym wypadku zapłatę określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający (art. 822 k.c.).

Z mocy art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2214) z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest m.in. zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Ubezpieczeniem tym jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu (art. 35 ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 36 ust. 1 ustawy odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w umowie stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela (art. 824 § 1 k.c.). Wysokość odszkodowania powinna jednocześnie odpowiadać rzeczywistym, uzasadnionym skutkom zdarzenia, z którego wyniknęła szkoda. Z kolei w myśl art. 824 ¹ § 1 k.c. o ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody.

Stosownie do art. 361 k.c. do poniesionej przez poszkodowanego szkody należy zaliczyć także koszty wynajęcia samochodu zastępczego dla poszkodowanego.

W przedmiotowej sprawie bezspornym było, że w dniu 8 sierpnia 2023 doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ należący do poszkodowanego R. H. A. pojazd marki B. (...) o nr rej. (...). Nie było sporu również i co do tego, że w związku z zawartą umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych ze sprawcą kolizji, pozwany ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą w majątku poszkodowanego, a na skutek przelewu wierzytelności – w majątku powoda. Osią sporu na gruncie niniejszej sprawy była ostatecznie wysokość należnego w związku ze szkodą z dnia 8 sierpnia 2023 roku odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego. Pozwany zarzucił, że przyjęta przez powoda wysokość stawki dobowej najmu pojazdu zastępczego była zawyżona jak również, że niecelowa i ekonomicznie nieuzasadnione było wynajęcie pojazdu według stawki wyższej niż zaproponowana przez ubezpieczyciela. Okres najmu pojazdu zastępczego również był przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu bowiem pozwany wskazał, iż okres 40 dni najmu nie mieści się w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą.

Zarzuty pozwanego okazały się częściowo zasadne wobec ujawnionych w toku postępowania dowodowego okoliczności.

Dla ustalenia pojęcia szkody ubezpieczeniowej należy sięgnąć do odpowiednich regulacji zawartych w kodeksie cywilnym. Sięgając do ogólnych reguł odnoszących się do zakresu odszkodowania, w szczególności art. 361 k.c., odszkodowanie należy się w pełnym zakresie, ale jednocześnie nie może przewyższać poniesionej szkody. Samo określenie rozmiaru szkody nie przesądza jednak jeszcze o wysokości odszkodowania. Każdorazowo granice obowiązku naprawienia szkody wyznaczone są przez normalny związek przyczynowy między zdarzeniem wywołującym szkodę, a szkodą. Ponadto muszą być uwzględnione okoliczności ograniczające zasadę pełnego odszkodowania wynikające np. ze szczególnej regulacji prawnej w prawie ubezpieczeniowym. W każdym przypadku ocena czy określone koszty poniesione przez poszkodowanego w postępowaniu likwidacyjnym mieszczą się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego winna być dokonywana na podstawie konkretnych okoliczności sprawy, a w szczególności po dokonaniu oceny, czy poniesienie tego wydatku było obiektywnie uzasadnione i konieczne. Odszkodowanie zatem powinno ściśle odpowiadać wysokości szkody. Nie powinno być niższe od poniesionej szkody, by mogło w całości zrekompensować powstałą szkodę, ani też nie powinno być wyższe by nie stało się źródłem bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego. Na gruncie prawa cywilnego brak jest ustawowej definicji szkody. Powszechnie jednak w odniesieniu do art. 361 k.c. za szkodę przyjmuje się wszelki uszczerbek wyrażający się w różnicy pomiędzy stanem majątku poszkodowanego jaki istniał i mógłby istnieć w normalnej kolei rzeczy, a stanem, jaki powstał wskutek zdarzenia wywołującego zmianę. Ogólnie rzecz ujmując, jest to uszczerbek, który następuje w majątku poszkodowanego bez jego woli.

W konsekwencji odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje również celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego. Zakres obowiązku odszkodowawczego obejmuje co do zasady poniesione koszty najmu pojazdu zastępczego tego samego typu co uszkodzony, za czas niezbędny do naprawy albo zakupu nowego pojazdu (tak uchwała Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt III CZP 5/11, OSNC z 2012 r., nr 3, poz. 28).

Bez wątpienia poszkodowany na skutek zdarzenia z dnia 8 sierpnia 2023 roku utracił możliwość korzystania z własnego uszkodzonego pojazdu. Poszkodowany może bowiem żądać zrekompensowania uszczerbku majątkowego polegającego na niemożliwości korzystania z uszkodzonego pojazdu. W jego ramach poszkodowany może żądać pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego za okres, w którym nie było możliwe korzystanie z pojazdu, który uległ uszkodzeniu – uzasadniony okres najmu. Długość okresu uzasadnionego najmu warunkowana jest lojalnym zachowaniem się poszkodowanego wobec ubezpieczyciela, a dobowa stawka najmu pojazdu zastępczego nie może przekraczać cen występujących na rynku lokalnym w miejscu, w którym użytkowany był uszkodzony pojazd.

W toku niniejszego postępowania pozwany konsekwentnie twierdził, że poszkodowanemu została przedstawiona oferta zorganizowania przez ubezpieczyciela najmu pojazdu zastępczego przy stawce niższej, niż zastosowana przez powoda, z której jednak poszkodowany nie skorzystał. Jednak pozwany zdaje się nie zauważać, iż przedłożona do akt szkody faktura VAT obejmowała w swej treści stawkę identyczną ze stawką proponowaną przez ubezpieczyciela tj. 450 zł, na którą to stawkę powołuje się również w treści uzasadnienia sprzeciwu od nakazu zapłaty sama strona pozwana. Jedynie pierwszy dzień najmu pojazdu opiewa na stawkę wyższą i jest to dzień poprzedzający ofertę złożoną przez ubezpieczyciela.

W konsekwencji zastosowana w umowie zawartej przez poszkodowanego z powodem stawka najmu jest taka sama jak ta została zaproponowana przez ubezpieczyciela. Jak już wyżej wskazano jedynie pierwszy dzień najmu został policzony według wyżej kwoty, stosowanej przez powoda. Zaraz po uzyskaniu informacji odnośnie stawki proponowanej przez ubezpieczyciela, firma wynajmująca pojazd zastępczy zweryfikowała stosowaną przez siebie stawkę do stawki tej uznawanej przez ubezpieczyciela na poziomie 450 zł (wskazana i zakreślona jako maksymalna dla poszkodowanego w piśmie ubezpieczyciela dnia 11 sierpnia 2023 roku). Wobec przesłania przez ubezpieczyciela informacji odnośnie akceptowanej dobowej stawki w dniu 11 sierpnia 2023 roku, powód zweryfikował wysokość stosowanej przez siebie stawki najmu, uwzględniając w ramach faktury pierwszy dzień według stawki stosowanej w powodowej firmie tj. 499 zł netto (613,77 zł brutto) a pozostałe dni najmu według stawki 450 zł brutto – tj. stawki stosowanej oraz wskazanej przez ubezpieczyciela. Na datę zawarci umowy najmu pojazdu zastępczego ze stroną powodową ubezpieczyciel nie przedstawił oferty najmu poszkodowanemu oraz taka oferta nie była mu znana. Jak wskazała sama strona pozwana, informacja o stawkach oraz pierwsza propozycja najmu pojazdu u ubezpieczyciela pojawiła się w dniach 11 sierpnia 2023 roku, natomiast umowa najmu pojazdu zastępczego ze stroną powodową poszkodowany zawarł w dniu 10 sierpnia 2023 roku. Brak tym samym podstaw do kwestionowania wysokości kosztów najmu wynikających z faktury VAT opierając się na twierdzeniach, iż stawka była zawyżona.

Mając na uwadze całokształt poczynionych w toku niniejszego postępowania ustaleń faktycznych, Sąd nie uwzględnił jednak jako uzasadnionego łącznego czasu korzystania z pojazdu zastępczego w wymiarze zakreślonym przez stronę powodową tj. 40 dni.

Co prawda przedmiotowy okres obejmował czas oczekiwania na oględziny pojazdu, oczekiwania na części oraz samą naprawę pojazdu. Jednak przedmiotowego okresu najmu nie sposób było uznać za niezbędny oraz ekonomicznie uzasadniony wobec zaistniałego stanu faktycznego.

W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. (sygn. Akt III CZP 05/11), roszczenie o zwrot poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego zostało powiązane z obiektywną potrzebą odtworzenia możliwości korzystania z rzeczy – z brakiem innego wolnego i nadającego się do wykorzystania pojazdu mechanicznego w mieniu poszkodowanego oraz autonomią woli poszkodowanego (zachowaniem się poszkodowanego), tj. wykorzystywaniem przedmiotu najmu do realizacji bieżących czynności życia codziennego w czasie naprawy uszkodzonego pojazdu mechanicznego lub w okresie niezbędnym do zakupu innego samochodu. Z tych względów refundacji podlegają celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego.

Natomiast wskazać należy, że taka refundacja nie będzie zasadna wtedy, gdy poszkodowany nie utracił możliwości korzystania z rzeczy na czas naprawy uszkodzonego samochodu (np. w przypadku minimalnych szkód nie wpływających na sprawność pojazdu ani nie wyłączających go z ruchu drogowego), jak również w sytuacji, gdy zgłaszający szkodę posiada we własnym mieniu inny wolny i nadający się do wykorzystania pojazd mechaniczny. Warto w tym miejscu wskazać, że w przypadku gdy korzystanie z przedmiotu najmu jest ograniczone i odbywa się tylko w określony dzień, względnie w określone dni (nie przez cały okres naprawienia szkody) lub przebiega z małą częstotliwością powiązaną z odległością pokonywaną pojazdem zastępczym i realizacją jednostkowej czynności życia codziennego (tj. tylko w określony dzień, dla pojedynczej czynności i do nieznacznie oddalonego miejsca) – to jest to sytuacja, w której uzasadnione jest wynajęcie pojazdu mechanicznego na określony dzień lub skorzystanie z innych odpłatnych form przewozu, niebędących komunikacją publiczną, np. taksówki (periodyczność najmu). Jednakże również w przypadku sporadycznego używania pojazdu skorzystanie z komunikacji publicznej nie jest ekwiwalentnym sposobem odtworzenia możliwości korzystania z uszkodzonego lub zniszczonego pojazdu mechanicznego.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, najem pojazdu zastępczego nie jest celowy i ekonomicznie uzasadniony, jeżeli poszkodowany posiada inny, wolny i nadający się do wykorzystania pojazd mechaniczny lub wynajmując pojazd zastępczy nie zamierza z niego korzystać lub nie korzystał w okresie naprawienia szkody (tak m. in. Sąd Najwyższy w cyt. wyżej uchwale 7 sędziów z dnia 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11, Lex nr 1011468) . Jak ustalono, poszkodowany R. H. A., w dniu 20 sierpnia 2023 roku pozostawił wynajęty pojazd zastępczy na parkingu lotniska z uwagi na konieczność powrotu do Anglii celem wykonywania swoich obowiązków służbowych. Jak sam przyznał, przez okres na jaki wyjechał do Anglii, gdzie wykonywał swoje obowiązki służbowe, nie korzystał z auta zastępczego. W tym okresie pojazd stał bezczynnie na parkingu lotniska. Dopiero na skutek informacji o naprawie przedmiotowego pojazdu oraz otrzymania niezbędnego urlopu w pracy, poszkodowany wrócił do Polski, zabrał pojazd zastępczy z parkingu lotniska a następnie podjął działania mające na celu wypełnienie formalności związanych ze zwrotem pojazdu zastępczego oraz odbiorem swojego naprawionego auta. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż poszkodowany jak sam wskazał, informował stronę powodową o tym, że musi wrócić do Anglii z uwagi na obowiązki służbowe oraz, że w tym czasie pojazd nie będzie mu potrzebny i może go zwrócić. Pracownik strony powodowej na tak pozostaną informację polecił natomiast poszkodowanemu pozostawienie przedmiotowego pojazdu zastępczego, na wskazany okres, na parkingu lotniska. Ponadto poszkodowany wskazał, iż przedmiotowy pojazd był mu niezbędny jedynie podczas pobytu w Polsce, gdyż w miejscu zamieszkania dysponuje pojazdem, którym może się poruszać. Jak również określił, iż z pojazdu zastępczego faktycznie korzystał około 14 dni.

W związku z powyższym wynajmowanie samochodu zastępczego przez okres pobytu w Anglii gdzie pojazd przebywał na parkingu lotniska, było niecelowe i ekonomicznie nieuzasadnione, skoro pojazd stał bezczynnie na parkingu, generując bezzasadnie koszty związane z naliczeniem dobowej stawki za najem pojazdu.

W konsekwencji Sąd uznał za uzasadniony okres najmu w wymiarze łącznie 13 dni - obejmujący 11 dni od daty zawarcia umowy najmu pojazdu (10 sierpnia 2023 roku) do dnia wylotu do Anglii przez poszkodowanego (20 sierpnia 2023 roku), a następnie dwa dni po powrocie do Polski, jako dni organizacyjne mające na celu zwrot pojazdu zastępczego oraz odbiór pojazdu naprawionego, należącego do poszkodowanego.

Reasumując, odszkodowanie winno odpowiadać wysokości kosztów najmu wynikających z uzasadnionego okresu najmu pojazdu zastępczego tj. okresu 13 dni. Przy czym dokonując stosownych obliczeń Sąd uwzględnił koszt najmu pojazdu za pierwszy dzień jako kwotę 613,77 zł (mając na uwadze okoliczność, iż informacja o stawce maksymalnej jaką ubezpieczyciel zwróci została udzielona dzień po zawarciu umowy najmu z powodem) natomiast w zakresie pozostałych 12 dni wartość 450 zł (stawka zgodna z fakturą oraz ustalona jako maksymalna dla poszkodowanego zgodnie z informacją w ramach pisma z dnia 11 sierpnia 2023 roku) - tj. łącznie w kwocie 6 013,77 zł. W postępowaniu likwidacyjnym pozwany wypłacił kwotę 5 640 zł, zatem żądanie zasądzenia dalszej kwoty należało uwzględnić co do kwoty 373,77 zł.

Stosownie do treści art.455 k.c. roszczenie wierzyciela wobec dłużnika staje się wymagalne wraz z nadejściem terminu do spełnienia świadczenia.

Rozstrzygnięcie w zakresie odsetek Sąd oparł na treści art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym wierzyciel ma prawo żądać odsetek w przypadku, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. Należało również uwzględnić dyspozycję art. 14 ust. 1 ustawy o Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym, zgodnie z którym zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie.

Zgodnie z art. 817 § 1 k.c. zakład ubezpieczeń obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie dni trzydziestu od dnia otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe (§ 2 art.817 k.c.).

W przedmiotowej sprawie decyzję w zakresie w wypłaty kosztów najmu pojazdu zastępczego została podjęta w dniu 6 października 2023 roku i od tej daty pozwany pozostawał już w opóźnieniu w zakresie pozostałej, należnej części odszkodowania. Zatem żądanie zasądzenia odsetek od dnia 11 października 2023 roku należało uznać za w pełni uzasadnione.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. przewidującego, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Z uwagi na fakt, iż powód żądał kwoty 5 293,77 zł, a zasądzono na jego rzecz kwotę 373,77 zł należało uznać, iż wygrał sprawę w 7 %. Na koszty procesu poniesione przez stronę powodową, które wyniosły 2 217 zł złożyły się: opłata sądowa od pozwu – 400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego – 17,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego ustalone zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w wysokości 1 800 zł. Na koszty procesu poniesione rzez stronę pozwaną, złożył się koszt zastępstwa procesowego ustalony zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – 1800 zł. Łącznie 4 017 zł. W związku z tym, iż jak wskazano powyżej powód wygrał proces w 7% , a pozwany w 93 % i w takim zakresie należał się pozwanemu zwrot poniesionych kosztów procesu, co dało kwotę 1 518,81 zł (1800 zł – 281,19 zł), którą Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Asesor sądowy M. S.