Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Opocznie

POSTANOWIENIE

Dnia 7 lipca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Opocznie I Wydział Cywilny w składzie następującym:

PrzewodniczącySędzia Zofia Michałowska

P..o. stażysty A. P.

po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2025 r. w Opocznie

na rozprawie

sprawy z wniosku E. P.

z udziałem (...) Państwowych Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. , Skarbu Państwa -Starosty (...) i M. P.

o zasiedzenie nieruchomości

postanawia:

1.oddalić wniosek,

2. zasądzić od wnioskodawcy E. P. na rzecz uczestnika postępowania (...) Państwowych Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę (...),00 ( tysiąc osiemset siedemnaście 00/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I Ns 385/24

UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 6 czerwca 2024 r. (data wpływu) wnioskodawca E. P. – reprezentowany przez pełnomocnika adwokata – wnosił o stwierdzenie, że wnioskodawca w dniu 28 marca 2021 r. nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości o numerach działek (...) położonych w miejscowości B., gmina O., powiat (...), województwo (...).

Ponadto wnosił o zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wnioskodawca w dniu 27 marca 1991 r. nabył w drodze darowizny m.in. zabudowaną nieruchomość o numerze 376/2 położoną w miejscowości B.. Jest to nieruchomość sąsiednia wobec nieruchomości wskazanych we wniosku. Pełnomocnik wnioskodawcy podał, że nieruchomość o numerze 376/2 wcześniej stanowiła własność rodziców wnioskodawcy, którzy z uwagi na podeszły wiek i chęć uzyskania emerytury przekazali ją na rzecz wnioskodawcy.

Pełnomocnik wnioskodawcy argumentował, że ma to na tyle znaczenie dla sprawy, że od lat 70 – tych cały teren graniczący z torami kolejowymi, tj. działka (...) oraz działki o numerach (...) stanowiły jedną całość będącą w posiadaniu samoistnym darczyńców. Od lat 70 – tych ojciec wnioskodawcy uprawiał również wskazane we wniosku tereny. Od lat młodzieńczych w gospodarstwie pomagali rodzicom ich synowie – wnioskodawca E. P. i drugi syn K. P.. W związku z ubieganiem się przez rodziców wnioskodawców o emeryturę podzielili oni swoje gospodarstwo na synów i tym samym wnioskodawca przejął tereny graniczące z torami kolejowymi, zabudowane domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, w tym tereny będące działkami (...).

Pełnomocnik wnioskodawcy wskazywał dalej, że od lat 80 – tych działka nr (...) stanowiła wjazd do gospodarstwa wnioskodawcy i ten stan jest niezmienny do dziś. Podniósł, że nie ma innej możliwości dostania się do terenów będących własnością wnioskodawcy, tj. jego domu mieszkalnego tylko poprzez działkę (...), gdyż w związku z budową mostu nad torami kolejowymi usypany został wał, co skutecznie uniemożliwia dostęp do drogi publicznej bezpośrednio z działki (...) (dom wnioskodawcy).

Pełnomocnik wnioskodawcy wywodził, że taki stan faktyczny trwa od lat 80 – tych XX wieku i jest niczym niezakłócony i nieprzerwany. Od lat wnioskodawca dbał o poprawny stan przedmiotowych działek, co czyni nadal, działka (...) stanowi dojazd tylko do gospodarstwa wnioskodawcy, natomiast działka (...) jest położona w drugiej linii i jest wykorzystywana przez wnioskodawcę jako ogród. Aktualnie wnioskodawca nie zajmuje się już gospodarką.

Pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, że samoistne posiadanie przez wnioskodawcę tych działek było nieprzerwane przez cały wymagany prawem okres, tj. do dnia 28 marca 2021 r., kiedy to wnioskodawca zasiedział w/w nieruchomości oraz uzyskał legitymację czynną do wystąpienia z niniejszym wnioskiem.

Pełnomocnik wnioskodawcy argumentował, iż wnioskodawca oświadczył, że posiadanie przez niego w/w nieruchomości było samoistne i niezakłócone, gdyż przez cały okres zasiedzenia żadne inne osoby nie wykazywały zainteresowania nieruchomościami objętymi niniejszym wnioskiem. Nikt nie rościł sobie jakichkolwiek praw względem przedmiotowych nieruchomości, a także o w/w nieruchomości nie toczyły się żadne spory ani postępowania sądowe.

W ocenie pełnomocnika wnioskodawcy przesłanki nabycia przedmiotowych nieruchomości przez zasiedzenie zostały spełnione, stąd wniosek jest w pełni uzasadniony.

/vide: - wniosek wraz z uzasadnieniem i załącznikami k. 3 – 24/

W odpowiedzi na wniosek z dnia 18 czerwca 2024 r. (data wpływu) uczestnik postępowania Skarb Państwa – Starosta (...) poinformował, że pozostawia przedmiotowy wniosek o zasiedzenie do uznania Sądu.

/vide: - odpowiedź na wniosek k. 29/

W odpowiedzi na wniosek z dnia 24 czerwca 2024 r. (data nadania) uczestnik postępowania (...) Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w W. – reprezentowany przez pełnomocnika adwokata – wniósł o oddalenie wniosku w całości i zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek pełnomocnik uczestnika podniósł, iż Wojewoda (...) decyzją z dnia 2 grudnia 2003 r. znak SP.V.PZ.PT.VI. (...)-2/68/99/BD stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez (...) Państwowe S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w jednostce ewidencyjnej O., obręb B., oznaczonego m.in. jako działka nr (...). Na podstawie decyzji Wojewody (...) z dnia 16 listopada 2004 r. znak SP.V.PZ.PT.VI. (...)-2/68/99/BD zmieniono za zgodą stron w/w decyzję Wojewody (...) z dnia 2 grudnia 2000 r. poprzez wykreślenie w sentencji i uzasadnieniu w/w decyzji łącznej powierzchni wszystkich działek wynoszącej 9,95 ha i wpisanie powierzchni 9,9590 ha.

Następnie na podstawie decyzji Wojewody (...) z dnia 2 sierpnia 2005 r. znak SP.V. (...) stwierdzono nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe (...) z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w O., obręb 5 B., oznaczonego jako działka nr (...) o powierzchni 1,900 m ².

Zgodnie z treścią działu II księgi wieczystej nr (...) właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) jest Skarb Państwa – Starosta (...), zaś użytkownikiem wieczystym – (...) Państwowe S.A.

Pełnomocnik uczestnika wywodził dalej, iż działki nr (...) przylegają do pasa linii kolejowej nr 4 (...) G. – Z. – jest to linia o znaczeniu państwowym. Ponadto działka nr (...) została objęta Umową (...) z dnia 27 września 2001 r. o oddaniu do odpłatnego korzystania z linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi. Spółka (...) S.A. jest spółką wyznaczoną do prowadzenia działalności w zakresie zarządzania liniami kolejowymi na podstawie art. 15 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego (...).

Pełnomocnik uczestnika zaznaczył, że działki będące przedmiotem niniejszego postępowania stanowią teren zamknięty, zastrzeżony ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, przez które przebiegają linie kolejowe, na podstawie decyzji nr (...) Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. (Dz. U. MI z dnia 18.09.2020 r. poz. 38) – dla województwa (...) załącznik nr 5, pozycja nr (...), 1250. Przez tereny zamknięte rozumie się tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. Jak wynika z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752, tj. 2023.08.31) nawet prace geodezyjne mogą być wykonywane tylko przez wykonawców działających na zlecenie organów, które wydały decyzje o zamknięciu terenu lub za ich zgodą.

Ponadto pełnomocnik uczestnika wskazał, że w jego ocenie teren kolejowy nie podlega zasiedzeniu jako teren wyłączony z obrotu (extra commercium), a tym samym nie może być przedmiotem zasiedzenia. Wskazał, że zasiedzeniu podlega tylko rzecz jako przedmiot materialny (art. 45 k.c.), mogąca być przedmiotem własności i obrotu cywilnoprawnego oraz indywidualnego posiadania. Charakter rzeczy decydujący o tym, że jej przeznaczeniem jest publiczne korzystanie np. z dróg publicznych, ulic, placów, parków, terenów wojskowych, czy cmentarzy wyłącza ich samoistne, indywidualne posiadanie, a tym samym możliwość zasiedzenia (tak Stanisław Rudnicki [w:] Gerard Bieniek, Stanisław Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna. Lexis Nexis Warszawa 2011, s. 1157). W ocenie pełnomocnika, powyższe uwagi aktualne pozostają również do terenów kolejowych zajętych pod czynne linie kolejowe. Nadto, w realiach geopolitycznych lat 80 – tych trudno sobie wyobrazić sytuację, aby jakiekolwiek osoby, bez wiedzy i zgody właściciela nieruchomości – Skarbu Państwa i zarządu kolei, mogło samowolnie wchodzić na teren kolejowy i budować urządzenia. Tym bardziej w sytuacji, kiedy był to teren przylegający do pasa terenu linii kolejowej. Dlatego, zdaniem pełnomocnika uczestnika, w niniejszej sprawie nie można mówić o posiadaniu samoistnym, prowadzącym do zasiedzenia.

Pełnomocnik uczestnika argumentował dalej, że wnioskodawca nie mógł być posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości – jak wskazał we wniosku – od lat 80 – tych. Uczestnik postępowania (...) S.A. od początku zachowywał się jak właściciel przedmiotowej nieruchomości i takie też działania wobec niej podejmował. To z wniosku uczestnika toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego. Co więcej, pismem z dnia 21 marca 2024 r. (...) S.A. Oddział Gospodarowania (...) w W. skierował do wnioskodawcy pismo, w którym poinformowano go o tym, że z uwagi na bezumowne zajęcie terenu będącego w użytkowaniu wieczystym (...) S.A., w celu uregulowania takiego stanu, przygotowano dwa egzemplarze umowy najmu dla działki nr (...).

Pełnomocnik uczestnika podał, że dnia 3 kwietnia 2025 r. wpłynęła odpowiedź E. P. na w/w pismo (...) S.A. Nie zgodził się on na zaproponowane warunki uregulowania powyższego stanu, co więcej zaproponował wykupienie działki nr (...). W odpowiedzi skierowanej do E. P. z dnia 18 kwietnia 2024 r. (...) S.A. poinformowało go o wdrożeniu wstępnej procedury przygotowania działki nr (...) do zbycia.

W ocenie pełnomocnika uczestnika powyższe potwierdza, że wnioskodawca nigdy nie czuł się samoistnym posiadaczem przedmiotowych działek. To uczestnik (...) S.A. podejmował na nieruchomościach działania właścicielskie co więcej, nie chciał dopuścić do sytuacji, w której jego nieruchomości są bezprawnie zajmowane przez inne osoby, stąd podjęta przez uczestnika próba uregulowania tej kwestii.

Pełnomocnik uczestnika wywodził, iż powyższe potwierdza, że wnioskodawca nie mógł posiadać samoistnie przedmiotowej nieruchomości we wskazanym przez niego terminie.

/vide: - odpowiedź na wniosek wraz z uzasadnieniem i załącznikami

k. 31 – 71/

Pismem z dnia 29 lipca 2024 r. (data wpływu) pełnomocnik wnioskodawcy E. P. zmodyfikował żądanie wniosku i tym samym wniósł o stwierdzenie, że wnioskodawca E. P. w dniu 28 marca 2021 r. nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości o numerze działki (...) położonej w miejscowości B., gmina O., powiat (...), województwo (...), obręb geodezyjny (...) B., podtrzymując jednocześnie wniosek w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że modyfikacja wniosku wynika ze stanowiska wnioskodawcy, który wskazuje, iż działka gruntu o numerze 378/2 aktualnie straciła dla niego znaczenie, gdyż jak wskazano we wniosku, stanowi ona tylko ogród przydomowy, stąd brak potrzeby wdawania się w spór z uczestnikami postępowania.

W dalszej kolejności wskazał, że zgoła odmienna jest kwestia dotycząca działki nr (...), co do której stanowisko wnioskodawcy jest niezmienne. Teren ten stanowi bowiem od lat 80 – tych ubiegłego wieku dojazd do nieruchomości wnioskodawcy. Dojazd ten został wymuszony, gdyż na skutek budowy mostu nad torami kolejowymi usypany został wał, co skutecznie uniemożliwiło dostęp wnioskodawcy do jego nieruchomości z drogi krajowej. Ten stan jest niezmienny do dziś, działka nr (...) stanowi trwale urządzony i widoczny dojazd do działki nr (...) i nie ma aktualnie innej możliwości dojazdu do nieruchomości wnioskodawcy jak przez przedmiotową działkę.

Pełnomocnik wnioskodawcy argumentował, że taki stan faktyczny trwa od lat 80 – tych XX wieku i jest niczym niezakłócony i nieprzerwany. Od lat wnioskodawca dba o poprawny stan przedmiotowej działki i czyni to nadal. Wnioskodawca oświadczył, że posiadanie przez niego w/w nieruchomości było samoistne i niezakłócone, gdyż przez cały okres zasiedzenia żadne inne osoby nie wykazywały zainteresowania nieruchomością objętą wnioskiem. Nikt nie rościł sobie jakichkolwiek praw względem przedmiotowej nieruchomości, a także o w/w nieruchomość nie toczyły się żadne spory ani postępowania sądowe. Fakt oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste jest wnioskodawcy znany, co zresztą wskazane zostało we wniosku, niemniej jednak nie stanowi to obligatoryjnej przesłanki do nieuwzględnienia wniosku. Ponadto pełnomocnik wnioskodawcy podał, że jak stara się dowodzić uczestnik postępowania, teren zastrzeżony ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa nie jest wyłączony z obrotu. Wskazał dodatkowo, że sam uczestnik przewiduje możliwość sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

/vide: - pismo k. 86 – 87/

Pismem z dnia 8 sierpnia 2024 r. (data nadania) pełnomocnik uczestnika postępowania (...) Państwowych Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. wniósł o oddalenie wniosku i zasądzenie na rzecz uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik uczestnika podniósł, że wnioskodawca twierdzi, iż działka nr (...) stanowi trwale urządzony i widoczny dojazd do działki nr (...) – będącej jego własnością. W ocenie pełnomocnika uczestnika, wnioskodawca nie wykazał co miałoby być trwałym i widocznym urządzeniem. Wnioskodawca na przedmiotowej nieruchomości nie wykonał w/w urządzenia, z którego następnie mógłby korzystać. Wskazał, że przez trwałe i widoczne urządzenie należy rozumieć trwałą postać widocznego przedmiotu będącego rezultatem świadomego działania człowieka, nie może ono powstać wskutek działania sił natury. Pełnomocnik uczestnika wywodził, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z utwardzoną przez właściciela drogą, przez którą dojeżdża on codziennie do swojej posesji. Pełnomocnik uczestnika argumentował, że załączone do jego pisma zdjęcie przedmiotowego terenu jasno obrazuje, że teren ten nie został w żaden sposób urządzony przez wnioskodawcę, droga którą się przemieszcza nie została w żaden sposób utwardzona – stanowi ona jedynie polną drogę wyjeżdżoną w sposób naturalny przez poruszające się po niej pojazdy. Co więcej, otoczenie tego dojazdu, tj. drzewa oraz krzewy – będące polną roślinnością nie stanowią urządzonego przez wnioskodawcę terenu i w ocenie uczestnika roślinność ta wyrosła na tym terenie w sposób naturalny.

W tym stanie rzeczy, pełnomocnik uczestnika podniósł, że choć wnioskodawca przez wiele lat korzystał z działki nr (...), z której zrobił sobie drogę dojazdową do jego nieruchomości to nie oznacza, iż władał on nią jak posiadacz samoistny, a wręcz przeciwnie, korzystał z niej przez wiele lat jako posiadacz zależny. Teren otaczający wyjeżdżoną drogę to teren polnej roślinności. Pełnomocnik uczestnika dodał nadto, iż oprócz faktu, że wnioskodawca jako posiadacz zależny korzystał z przedmiotowej nieruchomości, która służyła mu jako droga dojazdowa do posesji, to nigdy nie władał on całą tą nieruchomością, nie podejmował żadnych działań na terenie działki nr (...) – o czym świadczy otaczająca wyjeżdżoną drogę roślinność. Wnioskodawca nie podjął próby ogrodzenia tego terenu, nie urządził tego terenu zgodnie ze swoją wolą – jedynie korzystał z niewielkiego fragmentu wyjeżdżonej drogi na nieruchomości prowadzącej do jego nieruchomości.

/vide: - odpowiedź uczestnika k. 93 – 94/

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. Sąd na podstawie art. 510 § 2 k.p.c. wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestniczki postępowania M. P..

/vide: - skrócony protokół rozprawy z 25.09.2024 r. k. 102v nagranie

koperta k. 103/

Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2025 r. pełnomocnik wnioskodawcy E. P. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, uczestniczka postępowania M. P. przyłączyła się do wniosku, zaś pełnomocnik uczestnika (...) Państwowych Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. wnosił o oddalenie wniosku. Uczestnik postępowania Skarb Państwa – Starosta (...) nie zajął stanowiska w sprawie.

/vide: - skrócony protokół rozprawy z 16.06.2025 r. k. 123 nagranie

koperta k. 124/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem 378/1 o powierzchni 0,0711 ha położona jest w miejscowości B., gmina O. – obszar wiejski, powiat (...), województwo (...) i stanowi grunty orne.

Dla działki tej w Sądzie Rejonowym w Opocznie urządzona jest dla niej księga wieczysta Kw nr (...), w której jako właściciel działki widnieje Skarb Państwa, zaś jako użytkownik wieczysty widnieją (...) Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w W..

Użytkowanie wieczyste działki nr (...) Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w W. nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. na mocy decyzji Wojewody (...) z dnia 2 grudnia 2003 r.

/dowód: - wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej

k. 10 i 11,

- odpis zwykły księgi wieczystej Kw nr (...)

k. 12 – 17,

- akta ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego w Opocznie Kw nr

(...) i Kw nr (...),

- decyzje k. 44 – 48/

Z w/w działką sąsiaduje działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem 376/2. Działkę tę, razem z innymi stanowiącymi nieruchomość o łącznej powierzchni 2,34 ha, nabył powód od rodziców w drodze umowy darowizny sporządzonej w dniu 27 marca 1991 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w O. przed notariuszem A. R.. A nr 358/91.

/dowód: - odpis aktu notarialnego Rep. A nr 358/91 k. 20 – 24/

Decyzją Nr (...) Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe ustalono, iż m.in. działka nr (...) i działka nr (...) stanowi tereny zamknięte zastrzeżone ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, przez które przebiegają linie kolejowe dla województwa (...).

/dowód: - decyzja nr (...) Ministra Infrastruktury wraz z Załącznikiem nr 5

k. 63 – 65/

Działka nr (...) położona jest przy drodze przez B. i przylega do działki wnioskodawcy oznaczonej numerem 376/2. Działka wnioskodawcy jest zabudowana, znajdują się na niej: dom mieszkalny, budynek gospodarczy, obora, stodoła i garaże. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim od 1978 r. Wnioskodawca dojeżdża do swojej nieruchomości przez działkę nr (...) od 1975 r., gdyż wówczas miała miejsce budowa, powstał nasyp kolejowy i zlikwidowano dotychczasowy wjazd na nieruchomość wnioskodawcy. Przedmiotowy dojazd nie jest utwardzony, wnioskodawca rokrocznie go naprawia uzupełniając nierówności szlaką, przycina też drzewa. Jest to jedyna droga wjazdowa na działkę wnioskodawcy. Działka nr (...) jest ogrodzona od strony działki wnioskodawcy, od nasypu i od drogi.

/dowód: - zeznania świadków: W. M. skrócony protokół

rozprawy z 25.09.2024 r. k. 102 nagranie

koperta k. 103,

C. J. skrócony protokół

rozprawy z 25.09.2024 r. k. 102 – 102v

nagranie koperta k. 103,

- zeznania wnioskodawcy E. P. skrócony protokół

rozprawy z 13.01.2025 r. k. 112v nagranie koperta k. 114,

- zeznania uczestniczki postępowania M. P. skrócony

protokół rozprawy z 13.01.2025 r. k. 112v - 113 nagranie

koperta k. 114,

- fotografia k. 95/

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyżej powołane dowody, które Sąd uznał za wiarygodne.

Sąd zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie żądanie wniosku o zasiedzenie, po jego sprecyzowaniu sprowadzało się do żądania stwierdzenia zasiedzenia działki nr (...) położonej w miejscowości B., gmina O. przez wnioskodawcę z dniem 28 marca 2021 r., czyli po upływie 30 lat od daty przekazania umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego zabudowanej działki sąsiedniej oznaczonej numerem 376/2 przez rodziców wnioskodawcy na jego rzecz.

Argumentacja wniosku sprowadzała się do tego, że wnioskodawca posiada tę działkę nr (...) z tego względu, że stanowi ona drogę dojazdową do jego działki zabudowanej.

W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że wniosek o zasiedzenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnośnie zasiedzenia to Sąd podnosi:

Art. 172 k.c. w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 31 lit. a i b ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55 poz. 321) w § 1 stanowi, że posiadacz nieruchomości nie będący właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze. Natomiast § 2 stanowi, że po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

W art. 172 k.c. uregulowany jest pierwotny sposób nabycia własności, tzn. zasiedzenie.

Zasiedzenie polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego wykonywania tego prawa w ciągu ustalonego w ustawie czasu.

Do nabycia własności w drodze zasiedzenia (art. 172 k.c.) potrzebne jest wystąpienie określonych przesłanek: wykonywanie posiadania w charakterze posiadacza samoistnego, posiadanie nieruchomości w sposób nieprzerwany, upływ czasookresu przewidzianego w kodeksie w zależności od uzyskania posiadania w dobrej lub złej wierze.

Niezbędnym warunkiem nabycia nieruchomości przez zasiedzenie jest samoistne posiadanie nieruchomości.

Za posiadanie uważa się faktyczne władztwo nad rzeczą w zakresie prawa własności lub innego prawa, z którym łączy się władztwo (art. 336 k.c.).

Faktyczne władztwo nad rzeczą, warunkujące istnienie posiadania według przyjętej w polskim prawie teorii obejmuje dwa elementy: element fizyczny, określony tradycyjnie jako corpus i element psychiczny – animus.

W rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego posiadacz samoistny to taki, który faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Wszelkie zatem stany faktycznego władztwa, odpowiadające innemu prawu niż prawo własności nie kwalifikują się jako posiadanie samoistne i dlatego nie mogą stanowić przesłanki zasiedzenia. Dla istnienia samoistnego posiadania potrzebne jest przede wszystkim faktyczne władanie rzeczą.

Zakres faktycznego władztwa przy posiadaniu samoistnym, odpowiadający prawu własności, sprowadza się do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią w sposób jak najbardziej pełny, czyli do postępowania z rzeczą jak właściciel. Dlatego akty władztwa mające charakter drugorzędny z reguły nie świadczą o samoistnym posiadaniu.

Konieczną przesłanką faktycznego władztwa, oprócz samego zachowania się posiadacza jest odpowiednie zachowanie się osób trzecich, wyrażające się w tym, że władztwo posiadacza nie spotyka się z ich strony ze skutecznym oporem.

Element corpus świadczy o możliwości dokonywania materialnych aktów władania rzeczą. Posiadacz samoistny włada rzeczą jak właściciel.

Czynnik woli ( animus) stanowi kryterium, które pozwala na odróżnienie posiadacza samoistnego od posiadacza zależnego.

W praktyce o tym, w zakresie jakiego prawa posiadacz wykonuje władzę nad rzeczą decydują zewnętrzne widoczne dla otoczenia przejawy władztwa.

Interpretacja elementów woli musi mieć charakter obiektywny.

Sąd wskazuje, że działka nr (...) położona w miejscowości B., gmina O. posiada uregulowany stan prawny. Stanowi ona własność Skarbu Państwa i znajduje się w użytkowaniu wieczystym (...) Państwowych Spółki Akcyjnej z siedzibą w W..

Uczestnik postępowania (...) Państwowe Spółka Akcyjna z siedzibą w W. przedstawił w toku postępowania obszerną argumentację za oddaleniem wniosku i tą argumentację sąd meriti w pełni podziela.

Zdaniem Sądu działka objęta żądaniem wniosku nie podlega zasiedzeniu.

Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej jako PrGeodKart), tereny zamknięte to tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. Są to przede wszystkim tereny ustalone przez ministra właściwego do spraw obrony narodowej (patrz np. A. Wieczorek, Kolej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w: Mazowsze Studia Regionalne nr 32/2020, s. 99-122).

W myśl art. 4 ust. 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne dla terenów zamkniętych, zamiast mapy zasadniczej, sporządza się odrębne mapy zawierające w swojej treści również sieć podziemnego uzbrojenia terenu. Sporządzanie i aktualizowanie tych map oraz ustalanie granic terenów zamkniętych należy do właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. Zgodnie z ust. 2a, tereny zamknięte są ustalane przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych w drodze decyzji. W decyzji tej określane są również granice terenu zamkniętego.

Dokumentacja geodezyjna określająca przebieg granic i powierzchnię terenu zamkniętego przekazywana jest przez organy wydające decyzje o zamknięciu terenu właściwym terytorialnie starostom w trybie art. 22. Na podstawie ust. 2b. właściwi ministrowie i kierownicy urzędów centralnych zawiadamiają Głównego Geodetę Kraju o ustaleniu terenu zamkniętego oraz podają klauzulę tajności informacji dotyczących obiektów znajdujących się na tym terenie.

Dokumentacja geodezyjna określająca przebieg granic i powierzchnię terenu zamkniętego przekazywana jest przez organy wydające decyzje o zamknięciu terenu właściwym terytorialnie starostom w trybie art. 22 ustawy. Właściwi ministrowie i kierownicy urzędów centralnych zawiadamiają Głównego Geodetę Kraju o ustaleniu terenu zamkniętego oraz podają klauzulę tajności informacji dotyczących obiektów znajdujących się na tym terenie (art. 4 ust. 2 b). Jeżeli teren zamknięty utracił charakter terenu zamkniętego, zarządzający nim obowiązany jest przekazać właściwemu staroście dokumentację geodezyjną i kartograficzną oraz sporządzone mapy w celu włączenia ich do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 2021 r., II OSK 25/21 przyjął, że przy ustalaniu terenów zamkniętych przewidziana jest forma decyzji.

Bezsporne jest w sprawie, że taka decyzja została wydane w odniesieniu do terenu objętego wnioskiem o zasiedzenie.

W wyroku z 24 września 2008 r., II OSK (...) NSA wypowiedział się na temat znaczenia decyzji, ustalającej dany obszar jako teren zamknięty. Jego zdaniem, jeżeli obowiązuje decyzja Ministra Infrastruktury w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych, i jeżeli wynika z niej, że konkretny teren został uznany za teren zamknięty, zastrzeżony ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, nie ma żadnego znaczenia, czy w konkretnym miejscu (…) znajdują się linie kolejowe, lub jakiekolwiek obiekty objęte obszarem kolejowym. Wystarczające jest normatywne określenie w takiej decyzji, poprzez umieszczenie terenu w załączniku do tej decyzji, wydanej w wykonaniu upoważnienia ustawowego ( art. 4 ust. 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne), danego terenu jako zamkniętego ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa. Z art. 4 ust. 2a ustawy wynika, że tereny zamknięte są ustalane przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych w drodze decyzji, zaś ust. 2b stanowi, że organ ustalający teren zamknięty zawiadamiają Głównego Geodetę Kraju o ustaleniu terenu zamkniętego oraz podają klauzulę tajności informacji dotyczących obiektów znajdujących się na tym terenie. Jakiekolwiek dywagacje dotyczące braku uzasadnienia do traktowania danego terenu jako zamknięty ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa (…), do czasu wyłączenia go spod działania decyzji, a w konsekwencji pozbawienia prawnego charakteru jako terenu zamkniętego, są bezprzedmiotowe.

Jak już wskazano wyżej, w sprawie niniejszej bezsporne jest, że działka nr (...) objęta wnioskiem o zasiedzenie została zakwalifikowana do terenów zamkniętych ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa decyzją nr (...) Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe.

W konsekwencji w/w działka ani jej część nie mogły i nie mogą podlegać zasiedzeniu tak długo, jak długo w obrocie prawnym będzie funkcjonować decyzja uznająca ją za tereny zamknięte.

Podkreślenia wymaga, że przedmiotowa działka nie jes bezwzględnie wyłączona z obrotu ( res extra commercium). Można co najwyżej mówić o jej „czasowym” lub „względnym” wyłączeniu z obrotu. Jeżeli bowiem teren utraci charakter terenu zamkniętego, zarządzający nim obowiązany jest przekazać właściwemu staroście dokumentację geodezyjną i kartograficzną oraz sporządzone mapy w celu włączenia ich do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 3 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, na terenach zamkniętych prace geodezyjne mogą być wykonywane tylko przez wykonawców działających na zlecenie organów, które wydały decyzję o zamknięciu terenu lub za ich zgodą. Gdyby zatem wydano decyzję eliminującą z obrotu prawnego wskazaną wyżej decyzję administracyjne, przedmiotowa działka (lub jej część) mogłaby podlegać zasiedzeniu jako nie stanowiąca już terenów zamkniętych.

Sąd przyjął, że w dacie orzekania w przedmiocie wniosku o zasiedzenie działki nr (...) położonej w B., gmina O. bezsporne jest, że położona jest ona na terenach zamkniętych.

Z tego względu Sąd oddalił wniosek.

Podstawę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2. sentencji postanowienia stanowi przepis art. 520 § 2 k.p.c. – sprzeczność interesów stron – i zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania (...) Państwowych Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 1.800,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (ustaloną w oparciu o § 5 pkt 1) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) i kwotę 17,00 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

O odsetkach od w/w kwoty kosztów postępowania Sąd orzekł w oparciu o treść art. 98 § 1 ¹ k.p.c., który stanowi, że od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.